| Henryk Mikołaj Górecki jeden z najlepszych kompozytorów polskich! |
HENRYK MIKOŁAJ GÓRECKI urodził się 6 grudnia 1933 w Czernicy k. Rybnika.
Regularną naukę muzyki rozpoczął w 1952 roku, w Średniej Szkole Muzycznej,
w Rybniku na wydziale instruktorsko-pedagogicznym. Następnie studiował
kompozycję w klasie Bolesława Szabelskiego, w Państwowej Wyższej Szkole
Muzycznej (obecnie: Akademii Muzycznej), w Katowicach (1955–60). W dniu
27 lutego 1958 roku odbył się koncert kompozytorski Góreckiego, pierwszy
w historii tej uczelni studencki koncert monograficzny; wykonano wtedy po raz
pierwszy pięć jego utworów, m.in. I wersję Pieśni o radości i rytmie op. 7 na dwa
fortepiany i orkiestrę kameralną (1956) oraz Koncert na pięć instrumentów i Kwartet
smyczkowy op. 11 (1957). W tym samym roku zadebiutował na II Międzynarodowym
Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień“, gdzie wykonano
jego Epitafium op. 12 na chór mieszany i zespół instrumentalny (1958). Dzięki
temu utworowi Górecki zyskał opinię jednego z najbardziej radykalnych kompozytorów
awangardowych w Polsce.
W 1960 roku ukończył studia, otrzymując dyplom z najwyższym odznaczeniem.
Tego samego roku jego Monologhi op. 16 na sopran i trzy grupy instrumentalne
(1960) zdobyły I nagrodę na Konkursie Młodych Kompozytorów Związku Kompozytorów
Polskich. Natomiast w dniu 21 września 1960 roku na IV Festiwalu
„Warszawska Jesień“ zostały zaprezentowane Scontri op. 17 na orkiestrę (1960),
wywołując duże poruszenie wśród audytorium. W 1961 roku Górecki działał na
polu muzycznym w Paryżu, gdzie jego I Symfonia „1959“ op. 14 (1959) zdobyła
I nagrodę na II Biennale Młodych. W stolicy Francji spotkał się również z Pierrem
Boulezem, a w Kolonii - z Karlheinzem Stockhausenem. Od 1965 roku Górecki
pracował w PWSM w Katowicach, od 1968 jako wykładowca, a od 1972 na
stanowisku docenta; uczył czytania partytur, instrumentacji i kompozycji.
W latach 1973–74 dzięki pomocy Deutscher Akademischer Austauschdienst
przebywał w Berlinie. W 1975 roku został rektorem PWSM w Katowicach; funkcję
tę pełnił przez cztery lata. W 1977 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego.
Kompozycję studiowali u niego m.in. Eugeniusz Knapik, Andrzej Krzanowski,
Rafał Augustyn. Górecki zdobył wiele nagród: w 1967 roku jego Refren
op. 21 na orkiestrę (1965) zajął III miejsce na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów
UNESCO w Paryżu; w 1968 roku Kantata op. 26 na organy (1968)
zdobyła I nagrodę na Szczecińskim Konkursie Kompozytorskim; w 1973 roku
Ad Matrem op. 29 na sopran solo, chór mieszany i orkiestrę (1971) zajęło I miejsce
na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu. Ponadto
Górecki otrzymał: Nagrodę Muzyczną Województwa Katowickiego (1958 i 1975),
Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki (III stopnia - 1965, I stopnia - 1969 i 1973),
nagrodę Związku Kompozytorów Polskich za rok 1970, nagrodę Komitetu do
Spraw Radia i Telewizji (1974), Nagrodę Państwową I stopnia (1976), Nagrodę
Ministra Spraw Zagranicznych (1992), Nagrodę Muzyczną Polskiego Radia za
rok 2002 i nagrodę „Lux ex Silesia“ („Światło ze Śląska“), której fundatorem był
Metropolita Katowicki abp Damian Zimoń (2003). Dwukrotnie przyznano mu
tytuł doktora honoris causa - w 1994 Uniwersytetu Warszawskiego, a w 2004
Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Ożenił się z pianistką Jadwigą Rurańską
i ma dwoje dzieci: córka Anna jest pianistką, a syn Mikołaj kompozytorem.
Henryk Mikołaj Górecki rozpoczynał swoją kompozytorską karierę jako skrajny
awangardzista. Jego utwór Scontri, wykonany po raz pierwszy na Międzynarodowym
Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień“ w 1960 roku, był
wyzwaniem dla słuchaczy i ze swoimi szokującymi nowoczesnością brzmieniami
stał się symbolem polskiej awangardy muzycznej. W 1976 roku Górecki rzucił
nowe wyzwanie: w III Symfonii – Symfonii Pieśni Żałosnych, wykonanej również na
„Warszawskiej Jesieni“ przeszedł na pozycje radykalnie odmienne, upraszczając
swój język i redukując środki wyrazu. Kompozytor pozostałby jednak jednym
z wielu „nawróconych“ na tradycję awangardzistów, gdyby nie niezwykłe
wydarzenia, które miały miejsce szesnaście lat później. W 1992 roku III Symfonia
trafia na pierwsze miejsca amerykańskich i angielskich list przebojów,
a o Góreckim mówi cały świat. Sprawiła to płyta amerykańskiej firmy Elektra
Nonesuch z nagraniem III Symfonii w wykonaniu amerykańskiej śpiewaczki
Dawn Upshaw i zespołu London Sinfonietta pod batutą mało znanego dyrygenta
Davida Zinmana. Angielskie radio „Classic FM“ na żądanie słuchaczy
nadawało fragmenty utworu Góreckiego na okrągło. Słuchali III Symfonii
melomani i ludzie nie mający na co dzień nic wspólnego z muzyką poważną,
młodzież i kierowcy długodystansowych ciężarówek. Górecki ze swoją prostą,
ale żarliwą muzyką trafił do nich wszystkich, odsłaniając świat najbardziej
podstawowych emocji.
Regularną naukę muzyki rozpoczął w 1952 roku, w Średniej Szkole Muzycznej,
w Rybniku na wydziale instruktorsko-pedagogicznym. Następnie studiował
kompozycję w klasie Bolesława Szabelskiego, w Państwowej Wyższej Szkole
Muzycznej (obecnie: Akademii Muzycznej), w Katowicach (1955–60). W dniu
27 lutego 1958 roku odbył się koncert kompozytorski Góreckiego, pierwszy
w historii tej uczelni studencki koncert monograficzny; wykonano wtedy po raz
pierwszy pięć jego utworów, m.in. I wersję Pieśni o radości i rytmie op. 7 na dwa
fortepiany i orkiestrę kameralną (1956) oraz Koncert na pięć instrumentów i Kwartet
smyczkowy op. 11 (1957). W tym samym roku zadebiutował na II Międzynarodowym
Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień“, gdzie wykonano
jego Epitafium op. 12 na chór mieszany i zespół instrumentalny (1958). Dzięki
temu utworowi Górecki zyskał opinię jednego z najbardziej radykalnych kompozytorów
awangardowych w Polsce.
W 1960 roku ukończył studia, otrzymując dyplom z najwyższym odznaczeniem.
Tego samego roku jego Monologhi op. 16 na sopran i trzy grupy instrumentalne
(1960) zdobyły I nagrodę na Konkursie Młodych Kompozytorów Związku Kompozytorów
Polskich. Natomiast w dniu 21 września 1960 roku na IV Festiwalu
„Warszawska Jesień“ zostały zaprezentowane Scontri op. 17 na orkiestrę (1960),
wywołując duże poruszenie wśród audytorium. W 1961 roku Górecki działał na
polu muzycznym w Paryżu, gdzie jego I Symfonia „1959“ op. 14 (1959) zdobyła
I nagrodę na II Biennale Młodych. W stolicy Francji spotkał się również z Pierrem
Boulezem, a w Kolonii - z Karlheinzem Stockhausenem. Od 1965 roku Górecki
pracował w PWSM w Katowicach, od 1968 jako wykładowca, a od 1972 na
stanowisku docenta; uczył czytania partytur, instrumentacji i kompozycji.
W latach 1973–74 dzięki pomocy Deutscher Akademischer Austauschdienst
przebywał w Berlinie. W 1975 roku został rektorem PWSM w Katowicach; funkcję
tę pełnił przez cztery lata. W 1977 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego.
Kompozycję studiowali u niego m.in. Eugeniusz Knapik, Andrzej Krzanowski,
Rafał Augustyn. Górecki zdobył wiele nagród: w 1967 roku jego Refren
op. 21 na orkiestrę (1965) zajął III miejsce na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów
UNESCO w Paryżu; w 1968 roku Kantata op. 26 na organy (1968)
zdobyła I nagrodę na Szczecińskim Konkursie Kompozytorskim; w 1973 roku
Ad Matrem op. 29 na sopran solo, chór mieszany i orkiestrę (1971) zajęło I miejsce
na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu. Ponadto
Górecki otrzymał: Nagrodę Muzyczną Województwa Katowickiego (1958 i 1975),
Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki (III stopnia - 1965, I stopnia - 1969 i 1973),
nagrodę Związku Kompozytorów Polskich za rok 1970, nagrodę Komitetu do
Spraw Radia i Telewizji (1974), Nagrodę Państwową I stopnia (1976), Nagrodę
Ministra Spraw Zagranicznych (1992), Nagrodę Muzyczną Polskiego Radia za
rok 2002 i nagrodę „Lux ex Silesia“ („Światło ze Śląska“), której fundatorem był
Metropolita Katowicki abp Damian Zimoń (2003). Dwukrotnie przyznano mu
tytuł doktora honoris causa - w 1994 Uniwersytetu Warszawskiego, a w 2004
Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Ożenił się z pianistką Jadwigą Rurańską
i ma dwoje dzieci: córka Anna jest pianistką, a syn Mikołaj kompozytorem.
Henryk Mikołaj Górecki rozpoczynał swoją kompozytorską karierę jako skrajny
awangardzista. Jego utwór Scontri, wykonany po raz pierwszy na Międzynarodowym
Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień“ w 1960 roku, był
wyzwaniem dla słuchaczy i ze swoimi szokującymi nowoczesnością brzmieniami
stał się symbolem polskiej awangardy muzycznej. W 1976 roku Górecki rzucił
nowe wyzwanie: w III Symfonii – Symfonii Pieśni Żałosnych, wykonanej również na
„Warszawskiej Jesieni“ przeszedł na pozycje radykalnie odmienne, upraszczając
swój język i redukując środki wyrazu. Kompozytor pozostałby jednak jednym
z wielu „nawróconych“ na tradycję awangardzistów, gdyby nie niezwykłe
wydarzenia, które miały miejsce szesnaście lat później. W 1992 roku III Symfonia
trafia na pierwsze miejsca amerykańskich i angielskich list przebojów,
a o Góreckim mówi cały świat. Sprawiła to płyta amerykańskiej firmy Elektra
Nonesuch z nagraniem III Symfonii w wykonaniu amerykańskiej śpiewaczki
Dawn Upshaw i zespołu London Sinfonietta pod batutą mało znanego dyrygenta
Davida Zinmana. Angielskie radio „Classic FM“ na żądanie słuchaczy
nadawało fragmenty utworu Góreckiego na okrągło. Słuchali III Symfonii
melomani i ludzie nie mający na co dzień nic wspólnego z muzyką poważną,
młodzież i kierowcy długodystansowych ciężarówek. Górecki ze swoją prostą,
ale żarliwą muzyką trafił do nich wszystkich, odsłaniając świat najbardziej
podstawowych emocji.
